عبد الله الأنصاري الهروي ( مترجم وشارح : اسماعيل منصورى لاريجانى )

93

منازل السائرين ( فارسى )

از ورظهء فنا به بقا رهنمون گردد . صفات جمال و جلال الهى همانند دو روى يك سكه با هم تلازم و همراهى دارند و بسته به اين كه عين ثابت سالك متأثر از كدام صفت الهى باشد تجليات الهى متفاوت است ، اگر عين ثابت سالك بيشتر متأثر از صفات جلال الهى باشد ، جلوه خداوند بطور غالب در لباس ا سماء جلالش خواهد بود ، در عين‌كه آن مشاهده از جلوات جلال نيز بىبهره نمىباشد . اشارهء تلمسانى به آيهء فوق و داستان حضرت موسى عليه السّلام نيز از ه مين قرار است ؛ يعنى حضرت موسى كه عين ثابتشان متأثر از صفات جلال بوده ، حق با صفات جلالش برايشان ظهور مىنمايد وغلبهء هيبت الهى به اندازه‌اى بود كه توان مشاهدهء چنان عظمتى منجر به اين مىشود كه آن حضرت در معرض فنا واقع شود ، چنانچه خواجه به اين مطلب اين‌گونه اشاره مىفرمايد : تقصم المعاين بصدمة العزة . خداوند در ارتباط با اين مكاشفه مىفرمايد : وَ لَمَّا جاءَ مُوسى لِمِيقاتِنا وَ كَلَّمَهُ رَبُّهُ قالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قالَ لَنْ تَرانِي وَ لكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكانَهُ فَسَوْفَ تَرانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ . « 1 » چون موسى به ديدار ما آمد ، و با پروردگارش به گفتگو پرداخت گفت : اجازه بده به سوى تو بنگرم . فرمود : نخواهى نگريست ، اما به آن كوه بنگر اگر برجاى خود ماند ، پس تو نيز مرا خواهى ديد ، پس چون پروردگار او به كوه تجلى نمود آن كوه متلاشى گرديد ، موسى از مشاهده اين صحنه به‌رو برزمين افتاد و غش كرد ، پس چون بهبود يافت ، گفت : پاك و منزهى تو به جانب تو توبه كرده و من اولين مؤمنين هستم . در عين غلبهء هيبت ، دست‌نوازش رحمت الهى مانع مىگردد ايشان به ورطهء نيستى برسد . او را بهبود بخشيده و برايش اين امكان را فراهم نموده كه تحت تأثير رحمت الهى به جانب خدا توبه كرده و مصمم‌تر از پيش در مسير ايمان بكوشد .

--> ( 1 ) . اعراف / 143 .